Die vergessene Grenze – Zapomniana Grancia Die vergessene Grenze – Zapomniana Grancia

Zapomniana granica

Wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 roku i ustanowieniem granicy z Niemcami rozpoczął się nowy rozdział w historii polsko-niemieckiego sąsiedztwa. Ówczesna, licząca 2 tysiące kilometrów, granica stanowi ważny element historii stosunków polsko-niemieckich oraz jest tak samo ważnym miejscem wspomnień.

Dziś granica ta i jej przebieg popadły w dużej mierze w zapomnienie. Dzięki projektowi „1918. Zapomniana granica” to miejsce wspomnień ma znów zostać przywrócone pamięci, poprzez spotkania, wystawy, publikacje, podróż studyjną i międzynarodową konferencję.

Granica ta uosabia wiele aspektów, jest wyrazem i symbolem trudnego sąsiedztwa dla obu krajów w okresie dwudziestolecia międzywojennego naznaczonym powstaniami i plebiscytami. Ponadto miała ona duży wpływ na życie codzienne, badania naukowe oraz poszukiwania narodowej architektury po jej obu stronach, np. w Poznaniu czy Frankfurcie nad Odrą.

Warto się nad nią pochylić, gdyż zdążyliśmy się już do tego przyzwyczaić, by jako początek polsko-niemieckiego sąsiedztwa postrzegać rok 1945. Przez co jednak zbyt płytko zgłębiamy historię. Dopiero gdy spojrzymy wstecz na minione 100 lat, uzmysłowimy sobie, jak wielkim cudem jest to, że Polska i Niemcy pielęgnują dziś owocne sąsiedztwo w Europie.

Program

Wystawa architektury

Styl narodowy czy modernizm?
Architektura dwudziestolecia międzywojennego w Poznaniu i we Frankfurcie nad Odrą

Wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości i wytyczeniem granicy z Niemcami, Frankfurt nad Odrą stracił swoje gospodarcze zaplecze. W celu zrekompensowania tej straty Wschodnia Dyrekcja Kolei Rzeszy została przeniesiona nad Odrę, a Martin Kießling wraz z Osiedlem Wschodniomarchijskim (Ostmarksiedlung, dziś Paulinenhofsiedlung) i innymi budynkami wywarł wielki wpływ na architekturę dwudziestolecia międzywojennego. W Poznaniu architekci, jak np. Adam Ballenstedt, poszukiwali nowego, polskiego języka architektury. Nowa granica zmusiła także architektów do swoistych wyznań narodowych. Jednocześnie na płaszczyźnie zawodowej pozostawali oni przez cały czas w transgranicznym kontakcie.

Ta polsko-niemiecka wystawa, której kuratorami są Uwe Rada i Szymon Piotr Kubiak, zostanie zaprezentowana w specjalnym kontenerze przystosowanym do zwiedzania, który będzie podróżować po regionie.

Przystanki

Trebnitz, przed Zamkiem: 15.09.-12.10.2018 r./poniedziałek-sobota 11:00-17:00

Frankfurt nad Odrą, Rynek: 18.10.-03.11.2018 r./poniedziałek-piątek 10:00-18:00, sobota 10:00-14:00

Poznań, dziedziniec wewnętrzny Urzędu Miasta, Plac Kolegiacki17: 7.-23.11.2018 r./poniedziałek-piątek 8:00-15:00

Słubice, ul. Kościuszki 1: 27.11.-06.12.2018 r./poniedziałek-piątek 09:00-19:00, sobota 10:00-14:00

Wystawa architektury

Przewodnik po architekturze

Wielka szansa.
Architektura we Frankfurcie nad Odrą w czasach Republiki Weimarskiej

Po ponownym utworzeniu Państwa Polskiego w 1918 roku Frankfurt nad Odrą stał się stolicą regionu przygranicznego. Stracił wprawdzie dużą cześć swoich ziem po stronie wschodniej, otrzymał jednak znaczne środki na inwestycje, dzięki którym mógł się rozwijać, także przestrzennie. W latach dwudziestych powstały tutaj dobrze przemyślane osiedla mieszkaniowe (Paulinenhof, Am Grünen Weg), kilka nowoczesnych budynków szkolnych (np. Akademia Muzyczna Musikheim Ottona Bartninga) oraz wiele innych nadzwyczaj ambitnych budynków użyteczności publicznej (sąd rejonowy, krematorium i dom pogrzebowy, stadion oraz kino w dzisiejszych Słubicach).

Paul Zalewski, autor przewodnika, jest profesorem zabytkoznawstwa na Uniwersytecie Europejskim Viadrina we Frankfurcie nad Odrą.

Książka ukaże się jesienią 2018 roku w berlińskim wydawnictwie be.bra w wydaniu polsko-niemieckim.

Przewodnik po architekturze

Przewodnik turystyczny

Zapomniana granica.
Polsko-niemiecka podróż w poszukiwaniu śladów od Górnego Śląska po Bałtyk

Gdy po I Wojnie Światowej Polska ponownie pojawiła się na mapie Europy, niemieccy nacjonaliści szydzili z niej nazywając ją państwem sezonowym. Stosunki polsko-niemieckie były narażone na napięcia przede wszystkim ze względu na nową granicę biegnącą od Górnego Śląska po Bałtyk. Plebiscyty, korytarz do morza, wszystko to było wodą na młyn dla tych, dla których sam konflikt był ważniejszy niż sprawne sąsiedztwo.

Jak jednak sto lat temu wyglądało życie codzienne na polsko-niemieckiej granicy? Czy obok konfliktów istniała także współpraca transgraniczna? A jak dziś w Polsce i w Niemczech postrzegane są te czasy? Ponad dwadzieścioro autorek i autorów z Polski i Niemiec odwiedziło tereny wzdłuż zapomnianej granicy i wydobyło na światło dzienne zaskakujące informacje.

Dagmara Jajeśniak-Quast jest profesorką na Uniwersytecie Europejskim Viadrina nad Odrą. Uwe Rada jest autorem książek, ostatnią opublikowaną przez niego książką jest pozycja „Berlin und Breslau. Eine Beziehungsgeschichte” wydawnictwa be.bra.

Książka ukaże się jesienią 2018 roku wydawnictwem be.bra oraz jako e-book.

Przewodnik turystyczny

SEMINAIUM I WYCIECZKA

Zapomniana granica.

Powrót Polski na mapę Europy przed stu laty wiązał się z ustaleniem nowych granic międzypaństwowych. W ramach seminarium zajmujemy się kwestią wytyczenia i przebiegu granicy między Polską a Rzeszą Niemiecką. Choć przebieg granicy na zachodzie regulowały postanowienia Kongresu Wiedeńskiego, dochodziło tu jednak do licznych konfliktów.

Celem seminarium był odkrycie na nowo, zbadanie i identyfikacja przebiegu ówczesnej granicy przez studentów Uniwersytetu Europejskiego Viadrina oraz ekspertów zewnętrznych. Seminarium odbywało się we współpracy m.in. z Lektoratem Języka Polskiego, programem Writing Fellows Centrum Pisania (w języku polskim i niemieckim) oraz pisarzem i dziennikarzem Uwe Radą.

W ramach seminarium odbyła się dziewięciodniowa wycieczka (19-27.5.2018 r.), której trasa prowadziła ze Śląska do Gdańska.

SEMINAIUM I WYCIECZKA

Wystawa zdjęć

Wzdłuż zapomnianej granicy

Zdjęcia Ondřeja Cinkajzla

Zdjęcia zaprezentowane na wystawie powstały podczas polsko-niemieckiej podróży studyjnej zorganizowanej przez Uniwersytet Europejski Viadrina latem 2018 roku wzdłuż „zapomnianej granicy” z Katowic do Gdańska. Zdjęcia Ondřeja Cinkajzla będą również wykorzystane w przewodniku turystycznym „Zapomniana granica” autorstwa Dagmary Jajeśniak-Quast i Uwe Rady.

Przystanki

Wzdłuż zapomnianej granicy. Od Górnego Śląska po Bałtyk
Frankfurt nad Odrą, gmach główny Uniwersytetu Europejskiego Viadrina: 20.8.-26.10.2018 r./poniedziałek-piątek 9:00-21:00, sobota-niedziela 09:00-18:00
Poznań, Urząd Marszałkowski: 6-26.11.2018 r./poniedziałek-piątek 8:00-15:00

Wzdłuż zapomnianej granicy. Ślady architektury lat 20. i 30. od Górnego Śląska po Bałtyk
Poznań, Centrum Kultury ZAMEK: 30.11.-20.12.2018 r./poniedziałek-sobota 12:00-20:00

Wystawa zdjęć

Kontakt

Zamek Trebnitz
Centrum Edukacji i Spotkań

Platz der Jugend 6
15374 Müncheberg / OT Trebnitz
Tel. +49 33477 519-0
Faks: +49 33477-51915

E-Mail: info@1918-2018.eu
Felsberg@schloss-trebnitz.de
Internet: www.schloss-trebnitz.de